હું મુજને

જડતો નથી હું મુજને,

રસ્તે ક્યાંક મળું તો કેહજો મને.

પ્રશ્નો ઉકેલાતા નથી મારા,

જવાબ જો જડે તમને તો કહેજો મને.

હું શું કરું છું? શું કરવું છે મારે?

મંઝિલ જો મારી મળે તો કહેજો મને.

એક ડગલું આગળ નથી ખસાતું ને 

એક ડગલું પાછળ ય નથી ખસાતું,

પથ્થરને પીગળાવે એવું કંઈક જડે તો કહેજો મને.

દેવ છું કે દાનવ છું?

કે છું એક સામાન્ય માણસ?

સાચા ખોટા ના સમીકરણ મળે તો કહેજો મને.

જડતો નથી હું મુજને,

રસ્તે ક્યાંક મળું તો કહેજો મને.

ગયાં વર્ષો

        ગયાં વર્ષો તે તો ખબર ન રહી કેમ જ ગયાં !

       ગયાં સ્વપ્નોલ્લાસે, મૃદુ કરુણહાસે વિરમિયાં !

       ગ્રહ્યો આયુર્માર્ગ સ્મિતમય, કદી તો ભયભર્યો;

       બધે જાણે નિદ્રા મહીં ડગ ભરું એમ જ સર્યો !

       ઉરે ભારેલો જે પ્રણયભર, ના જંપ ક્ષણ દે.

       સ્ફુર્યો કાર્યે કાવ્યે, જગમધુરપો પી પદપદે

       રચી સૌહાર્દોનો મધુપટ અવિશ્રાંત વિલસ્યો.

       અહો હૈયું ! જેણે જીવવતર તણો પંથ જ રસ્યો.

        ન કે નાવ્યાં માર્ગે વિષ, વિષમ ઓથાર, અદયા

        અસત્ સંયોગોની; પણ સહુય સંજીવન થયાં.

        બન્યા કો સંકેતે કુસુમ સમ તે કંટક ઘણા.

        તિરસ્કારોમાંયે કહીંથી પ્રગટી ગૂઢ કરુણા.

        પડે દૃષ્ટે, ડૂબે કદીક શિવનાં શૃંગ અરુણાં –

        રહ્યો ઝંખી, ને ના ખબર વરસો કેમ જ ગયાં !

– ઉમાશંકર જોશી

‘ગયાં વર્ષો-’ અને ‘રહ્યાં વર્ષો તેમાં-’ આ બે સૉનેટ કવિ ઉમાશંકરની કલમની ઓળખ આપી શકે એવાં છે. ઉમાશંકર સિક્કાની બંને બાજુને સમાનપણે ચાહી શક્તા. સ્વાભાવિકપણે ચડાવ એમને વહાલો હતો તો ઉતાર પણ એમને વર્જ્ય નહોતો. જે વર્ષો વીતી ગયાં છે એનો વસવસો આ સૉનેટમાં ક્યાંય નજરે ચડતો નથી કેમકે કવિ એને પણ બિનશરતી ચાહે છે ! સમય પસાર થાય છે ત્યારે એ માંડમાંડ વિતતો હોવાનું અનુભવાય છે પણ વીતેલા વખત પર નજર માંડીએ ત્યારે આટલો સમય કેમનો વીતી ગયો હશેનું આશ્ચર્ય જ અનુભવાય છે. કદી તો એવું લાગે છે જાણે ઊંઘમાં ચાલતાં ન હોઈએ એમ વરસો વીતી ગયાં. હૈયામાં જે પ્રણયોર્મિ છલોછલ હતી એ જ ડગલે ને પગલે જીવાડતી હતી. માર્ગમાં મુસીબતો પણ આવી પણ કો’ક અકળ સંકેતે જાણે કાંટા પણ ફૂલ બની બેઠાં…

કવિ પોતે શબ્દ વિશે શું કહે છે, જાણીએ? :’ગામથી શબ્દ લઈને નીકળ્યો હતો. શબ્દ ક્યાં ક્યાં લઈ ગયો ? સત્યાગ્રહ છાવણ્રીઓમાં, જેલોમાં, વિશ્વવિદ્યાલયમાં, સંસદમાં, દેશના મૂર્ધન્ય સાહિત્યમંડળમાં, રવીન્દ્રનાથની વિશ્વભારતીમાં, વિદેશના સાંસ્કૃતિક સમાજોમાં, – એટલે કે વિશાળ કાવ્યલોકમાં, માનવ હોવાના અપરંપાર આશ્ચર્યલોકમાં, તો ક્યારેક માનવમૂલ્યોના સમકાલીન સંઘર્ષોની ધાર પર, કોઈક પળે બે ડગલાં એ સંઘર્ષોના કેન્દ્ર તરફ પણ. …     … પ્રામાણિકપણે કહી શકું કે શબ્દનો વિસારો વેઠ્યો નથી….   …શબ્દને વીસરવો શક્ય નથી. વરસમાં એક જ કૃતિ (જેવી ‘અમે ઈડરિયા પથ્થરો’ છે) રચાઈ હશે ત્યારે પણ નહીં, બલકે ત્યારે તો નહીં જ.’

જીંદગી માં ગમે ત્યારે ગમે તે વ્યક્તિ ની જરુર

સાવ નાનકડી ઘટના..

એને ઘટના પણ ન કહેવાય. 

૪૫ વર્ષના અનુજ મહેતા અમદાવાદના એરપોર્ટ ઉપર તરફ જતા હતા ત્યારે સામેથી ચાલ્યા આવતા એક પુરુષ સાથે અથડાઈ ગયા. અનુજભાઈના એક હાથમાં હેન્ડબેગ હતી. બીજા હાથમાં એરબેગ હતી. કાનમાં મોબાઈલનો હેડફોન ભરાવેલો હતો. બંધ હોઠોમાં પાસપોર્ટ અને વિમાનની ટિકિટ દબાવેલી હતા. એમાં આવી ટકરામણ થઈ ગઈ એટલે શરીરના વૃક્ષ પરથી બે-ત્રણ પાંદડા ખરી પડ્યા. સામેવાળો સભ્ય અને સંસ્કારી હતો. એની પાસે સામાનમાં ખાસ કાંઈ હતું નહીં. એણે તરત જ નીચે નમીને વેરણછેરણ ચીજવસ્તુઓ ઉપાડીને અનુજ મહેતાના હાથમાં મૂકી દીધી. પછી કમરથી સહેજ ઝૂકીને કહ્યું પણ ખરું.. 'આઈ એમ સોરી..' આ બધું લખતા આટલી વાર લાગી પણ આ બનાવ બનતા માંડ એકાદ મિનીટ થઇ હશે. અનુભાઈએ પણ સામો વિવેક કર્યો.. 'ઈટસ ઓલ રાઈટ..' સામેવાળો ચીટકુ નીકળ્યો. ફટાક દઈને શર્ટના ખિસ્સામાંથી પોતાનું વિઝિટિંગ કાર્ડ કાઢીને અનુજભાઈના હાથમાં પકડાવી દીધું..

'આઈ એમ વિશાલ પટેલ. હેપ્પી ટુ મિટ યુ. હું ગ્રાફિક્સ એન્ડ ડિઝાઇનિંગનું કામ કરું છું. આ કાર્ડ પણ મેં જ બનાવ્યું છે. મારે લાયક કંઈ કામકાજ હોય તો જણાવજો.. બાય, ટેક કેર..!'  

અનુજભાઈ મોડા હતા. 'ચેક ઇન'ની વિધિ આટોપી. બોર્ડિંગનું બે વખત એનાઉન્સમેન્ટ થયું. અનુજ મહેતા ગેટ નંબર બે તરફ ધસી ગયા. દસ મિનિટ પછી તેઓ સીટ પર બેઠા હતા. હવે વિમાન ઉપડે એટલી જ વાર હતી. નવરા બેઠા શું કરું..? એમણે ખિસ્સામાંથી પડેલું વીઝીટીંગ કાર્ડ વાંચવાનું શરૂ કર્યું. શું કાર્ડ બનાવ્યું હતું..! ઉડીને આંખે વળગે એવી રીતે વિશાલ પટેલ નામ વંચાતું હતું. પછી અલગ-અલગ કલર કોમ્બિનેશનમાં જાતભાતની માહિતી પ્રિન્ટ કરેલી હતી. મોબાઈલ નંબર, ઇ-મેલ આઇ.ડી, ઓફીસનું એડ્રેસ, વિશાલ પટેલનો નાની સાઈઝનો ફોટો, હાઈટ, ચામડીનો રંગ અને બ્લડ ગ્રુપ સુદ્ધા લખેલું હતું. અનુજભાઈને હસવું આવ્યું. આ તો વીઝીટીંગ કાર્ડ હતું કે બ્રોશર..! ફક્ત જન્મકુંડળી છાપવાની જ બાકી રાખી હતી. જોકે કાર્ડ બન્યું હતું સુંદર. એક વાત અનુજભાઈને ન સમજાઈ. આવા કાર્ડમાં બ્લડ ગ્રુપ છાપવાની શી જરૂર..? લોકો પણ ખરા તુક્કા બાજ હોય છે. કાર્ડ પાછું ખિસ્સામાં મૂકીને અનુજભાઈ વિમાનની બારીમાંથી બહાર જોવા લાગ્યા. દસેક મિનિટ પછી વિમાન હવામાં ઉંચકાયું. વહેલું આવે મુંબઈ... અનુજભાઈ બિઝનેસ મિટિંગ માટે મુંબઈ આવ્યા હતા. બે દિવસ પછીની રિટર્ન ટિકિટ હતી. કેબમાં બેસીને હોટલમાં પહોંચ્યા. ચેક ઇન કર્યા પછી રૂમમાં સામાન મુકીને જરાક ઠરીઠામ થયા. શાવર લઈને ચા પીતા પીતા પત્નીને ફોન લગાડ્યો..

'હેલો પૂર્વી, હું પહોંચી ગયો. એકાદ કલાક પછી મિટિંગ શરૂ થશે. મારો ફોન સાઈલેન્ટ મોડ પર હશે. કોલ કે મેસેજ કરીને ડિસ્ટર્બ ન કરીશ. બહુ તાકીદનું કામ હોય તો હોટલના રિસેપ્શન નંબર ઉપર કોલ કરજે. ટેક કેર..!'  

ફોન પતાવીને અનુજભાઈ તૈયાર થવા માંડયા. સ્કાય બ્લુ કલરનો સૂટ, ડાર્ક બ્લૂ રંગનો શર્ટ, અને શુઝ. અરીસામાં જોઈ લીધું. સંતોષ થયો એ પછી જરૂરી પેપર્સવાળી બ્રિફકેસ હાથમાં લીધી. અચાનક યાદ આવ્યું. વોલેટ, વિમાનની ટિકિટ, હેંકી.. આ બધું તો વિમાનમાં પહેરેલા કપડાંમાં જ રહી ગયું હતું. એમણે બધું જુના કપડામાંથી કાઢીને બ્રિફકેસમાં મૂકી દીધું. એટલામાં શર્ટના ખિસ્સામાં પડેલું પેલું વીઝીટીંગ કાર્ડ મળી આવ્યું. અનુજભાઈએ વીઝીટીંગ કાર્ડ હાથમાં લીધું. પળવાર વિચાર્યું.. 'આ વિઝિટિંગ કાર્ડનો મારે કોઈ ખપ પડશે..?' જવાબ નકારમાં મળ્યો. એમણે વીઝીટીંગ કાર્ડ હોટલના કમરાના ખૂણામાં પડેલી પ્લાસ્ટિકની ડસ્ટબિનમાં ફેંકી દીધું. બ્રિફકેસ હાથમાં લઈને રૂમ લોક કરીને એ ચાલી નીકળ્યા. મિટિંગમાં બહારના દેશોમાંથી પણ એજન્ટ્સ આવ્યા હતા. મિટિંગમાં ખૂબ મહત્વની અને ધ્યાન માંગી લે તેવી હતી. ત્રણ કલાક ક્યાં નીકળી ગયા એની અનુજભાઈને પણ ખબર ન પડી. અચાનક રિસેપ્શનિસ્ટ ગર્લ દોડતી આવી અને પૂછવા લાગી..

'આપમેં સે કિસી કા નામ મિસ્ટર અનુજ મહેતા હૈ..? ધેર ઇઝ અ કોલ ફોર હિમ..' 

જમવાની પ્લેટ પડતી મૂકીને અનુજભાઈ ટિશ્યૂ પેપરથી હાથ લૂછતા લૂછતા દોડવાની ઝડપે રિસેપ્શન કાઉન્ટર પર પહોંચી ગયા. અમદાવાદથી કોલ હતો. પૂર્વીનો અવાજ હતો. તે રડી રહી હતી..

'બધું પડતું મુકીને અત્યારેને અત્યારે જ અમદાવાદ પહોંચી જાઓ. આપણો બબલુ બંગલાની બાલ્કનીમાંથી નીચે પડી ગયો છે. બેભાન હાલતમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યો છે. હેડ ઈન્જરી થઈ છે..' 

અનુજભાઈનું મગજ સુન્ન થઈ ગયું. એ લગભગ અ-ચેતન અવસ્થામાં જ સાંભળતા હોય તેવી રીતે એમના કાનમાં પૂર્વીના શબ્દો પડતા રહ્યા..

'સિરિયસ કંડીશન.. ડોક્ટર્સ કહે છે કે અર્જન્ટ ઓપરેશન કરવું પડશે. ખૂબ લોહી વહી ગયું છે. બ્લડ આપવાની જરૂર પડશે. બ્લડ બેન્કમાં તપાસ કરી. બબલુને આપવા માટે એક પણ બોટલ અવેલેબલ નથી. તમારે જ આવવું પડશે અને બ્લડ આપવું પડશે. જે હાલતમાં તમે હોવ તેમાં નીકળી પડો..' 

વિગતો જાણીને અનુજનો જીવ અધ્ધર થઈ ગયો. તેમણે તરત જ અર્જન્ટ વિમાનની ટિકિટ માટે એજન્ટને ફોન કર્યો. જવાબ મળ્યો..

'નોટ પોસીબલ ફોર ટુડે. વહેલામાં વહેલી કાલ સવારની ફ્લાઈટમાં બુકિંગ કરાવી આપુ..'

બબલુંનું બ્લડગ્રુપ 'એ' નેગેટિવ હતું. અનુજભાઈનું પોતાનું પણ 'એ' નેગેટીવ હતું. પૂર્વીનું બ્લડગ્રુપ જુદું પડતું હતું. અને 'એ' નેગેટિવ બ્લડગ્રુપ રેર ગણાય છે. બ્લડબેંકમાં પણ ભાગ્યે જ ઉપલબ્ધ હોય છે. ૬૦ લાખથી વધારે વસતીવાળા શહેરમાં 'એ' નેગેટિવ બ્લડગ્રુપવાળા માણસો કેટલા હોઈ શકે..? કોણ હોઈ શકે..? અને ક્યાં હોઈ શકે..? અચાનક અનુજભાઈના મનોકાશમાં વીજળીનો ઝબકારો થયો.. એમને યાદ આવ્યું. વિશાલ પટેલના કાર્ડમાં લખ્યું હતું.. 'બ્લડ ગ્રૂપ એ નેગેટિવ..' એ વાંચતી વખતે હસવું આવ્યું હતું. આ બ્લડ ગ્રુપ તો મારું પણ છે. એમાં આ રીતે ઢંઢેરો પીટવાની શી જરૂર પડી..? અત્યારે એ ઢંઢેરો જ એક જિંદગી માટે આશાની સુરાવલી છેડતો હોય તેવું અનુજભાઈને લાગતું હતું. અનુજભાઈ પાગલની જેમ ડસ્ટબિનની દિશામાં ધસી ગયા. ડસ્ટબિન ખાલી હતી. એમણે હોટલના કમરામાંથી જ રિસેપ્શનનો નંબર લગાડ્યો અને પૂછ્યું

'મારા રૂમમાંથી કચરો લઈ ગયા એનો નિકાલ થઈ ગયો હશે કે...? આઈ એમ ઇન એ બેડ નિડ ઓફ વન વીઝીટીંગ કાર્ડ..' 

સદભાગ્યે હજુ સુધી કચરો હોટલમાં જ હતો. બે-ચાર કર્મચારીઓ કામે લાગી ગયા. વિશેક મિનિટની મહેનત પછી વિશાલ પટેલનું વીઝીટીંગ કાર્ડ જડી ગયું. અનુજભાઈને લાગ્યું કે એ વીઝીટીંગ કાર્ડ ન હતું પણ એના બબલુની નવી જિંદગી હતી. એમણે વિશાલ પટેલને ફોન કર્યો. પોતાનું નામ આપ્યું. ઓળખાણ ન પડી પછી કહેવું પડ્યું..

'આજે સવારે અમદાવાદના એરપોર્ટની બહાર આપણે અથડાઈ ગયા હતા. મારો સામાન નીચે પડી ગયો ગયો હતો. તમે તે સામાન...'

 વિશાલ પટેલ દિલનો પણ પટેલ નીકળ્યો. મોટા અવાજમાં ઉમળકો છલકાવીને બોલ્યો..

'બોલો, રાજા, શું કામ પડ્યું..? હુકમ કરો..'  

અનુજ મહેતા ગળગળા થઈ ગયા..

એક નાની જિંદગી બચાવવાની છે..'

અનુજભાઈએ લઘુત્તમ શબ્દોમાં મહત્તમ વિગતો વિશાલભાઈના કાનમાં ઠાલવી દીધી. વિશાલ પટેલે કીધું કોઈ ચિંતા કરોમાં હું પહોંચું છું. પોતાનું રેર બ્લડ આપીને બબલુની જીંદગી બચાવી લીધી. તે દિવસે સવારે એરપોર્ટ ઉપર બે માણસો અથડાઈ ગયા ન હોત તો શું થાત..?

“જીંદગી માં ગમે ત્યારે ગમે તે વ્યક્તિ ની જરુર પડી શકે છે.”

-અજ્ઞાત.......

શીખી લે

માંહ્યલાનો ખાલીપો ખુદ ભરી શકે તો ભરી લે,

બાકી એકાંત માણતા શીખી લે કાં તો એકલતા દૂર કરતા શીખી લે,

ખુદના આંસુ જો હવે લૂછી શકે તો લૂછી લે,

બાકી હવે હસતા શીખી લે,

કોઈની સાથે રહી શકે તો રહી લે, 

બાકી હવે ખુદની સાથે રહેતા શીખી લે.

કોઈની સાથે વાત કરી શકે તો કરી લે,

બાકી હવે ખુદની સાથે વાત કરતા શીખી લે, 

કોઈ રીસાઈ જાય તો એ માને તો મનાવી છે,

બાકી હવે ખુદના મનને મનાવતા શીખી લે, 

ટુટ્યું હોય જ્યારે મનોબળ ત્યારે કોઈ સમજીને સંભાળી લે તો ઠીક છે, 

બાકી હવે ખુદને સંભાળતા શીખી લે,

કોઈ સમય આપે તો ઠીક છે,

બાકી હવે ખુદને સમય આપતા શીખી લે!

 

તારી આંખનો અફીણી...

 

એક અલ્લડ છોકરી, જેને મેં ખૂબ ચાહી હતી એ કોણ જાણે અત્યારે ક્યાં છે? સાવ અચાનક જ એ ક્યાંક ખોવાઈ ગઈ છે. હજુ તો હમણા જ એ આંખની સામે હતી, પતંગિયાની જેમ આમથી તેમ ઉડાઉડ કરતી હતી. વગડામાં એક ડાળ પરથી બીજી ડાળે ઉડતા પંખીની જેમ કલરવ કરતી, ખડકાળ પ્રદેશમાં નાનું ઝરણું વહે એ રીતે ખળખળ હસતી, આકાશમાં બનતા વાદળોના આકારોની થોડાથોડા સમયે સ્વભાવ બદલતી, દરિયાના મોજાની જેમ ઘૂઘવતી, પવનની જેમ સૂસવાટા મારતી અને કોઈના પગમાં બાંધેલી ઝાંઝરીની જેમ સતત રણકતી એ અલ્લડ છોકરી ક્યાં હશે અત્યારે?

મેં તો એને માત્ર એકતરફી પ્રેમ કર્યો હતો. એ છોકરી તો મને ઓળખતી પણ ક્યાં હતી? કદાચ એણે મને બરાબર જોયો પણ નહીં હોય. કૉલેજના પાર્કિંગમાં એની બહેનપણીઓ સાથે એ તો એની મસ્તીમાં જ ગુલતાન હોય આખોદિવસ. ન તો એને આજુબાજુવાળા કોઇની પડી હોય કે ન આજુબાજુમાં એનું ધ્યાન હોય. બસ હસવાનું, જોરજોરથી હસવાનું અને આસપાસના માહોલથી અજાણ રહી તાળીઓની આપલે કરવાની. એટલે બની શકે કે, એણે મને જોયો પણ નહીં હોય. પરંતુ હું એને રોજ જોતો અને એને જોઈ શકાય અને એની અલ્લડતાનો આનંદ લઈ શકાય એ માટે હું જાણીજોઈને એની આસપાસ રહેવાનું પસંદ કરતો. અલબત્ત એ મને ન જોઈ શકે એમ, સહેજ દૂર... મને એની અલ્લડતા જ ખૂબ ગમતી અને એ ધીમેધીમે હું એ અલ્લડતાના પ્રેમમાં પડી ગયેલો.

પછી તો એવું થયું કે, એ મારી આસપાસ હોય કે ન હોય, પરંતુ મને સતત એવો જ અહેસાસ થયા કરતો કે, એ ક્યાંક મારી આસપાસ જ છે. અરે, ક્યારેક તો ઉંઘમાં પણ મને દેખાતી અને આખી-આખી રાત હું એના સપનાં જોતો. ક્યારેક કોઈક ફિલ્મનું રિમેન્ટિક ગીત વાગે તો એ ગીતના શબ્દો અને લાગણીઓ સાથે હું મને અને એ અલ્લડ છોકરીને રિલેટ કરતો અને એની સાથે રહેવાનો, એની સાથે રોમાન્સ માણ્યાનો કાલ્પનિક આનંદ મેળવતો. અલબત્ત, વિચારો કાલ્પનિક હતા, પરંતુ કલ્પનામાં પણ એનું મારી સાથે હોવું મને વાસ્તવમાં પણ ખૂબ આનંદ અને શુકુન આપતું. કલાકો સુધી એ નશો મારા પર સવાર રહેતો અને હું એકદમ ખુશખુશાલ રહેતો. જ્યારે જ્યારે વરસાદ પડતો ત્યારે ભીની માટીની નહીં, પણ એની ખુશ્બુ મને તરબતર કરતી. અનેક સાંજોએ જ્યારે મને ઉદાસી ચોંટી જતી ત્યારે એની યાદો મારી ઉદાસી ખંખેરતી અને મને તાજગીનો, હકારાત્મકતાનો અહેસાસ કરાવતી. મને સતત એના વિચારોમાં ખોવાયેલા રહેવાનું ગમતું અને હું સતત એના વિચારોમાં જ ખોવાયેલો રહેતો... બસ એનામય... એની અલ્લડતામય...

પણ કોણ જાણે શું થયું એ અલ્લડ છોકરી અચાનક જ ક્યાંક ગુમ થઈ ગઈ. છેલ્લા મહિનાથી હું એ જોઉં છું કે, એ છોકરી એના નિયતક્રમ મુજબ કૉલેજ જરૂર થાય છે અને કૉલેજના પાર્કિંગમાં એની બહેનપણીઓ સાથે બેઠેલી પણ જરૂર હોય છે, પરંતુ હવે એની અલ્લડતા પહેલા જેવી નથી રહી. અરે પહેલા જેવી શું… સમૂળગી જ નથી રહી. નથી તો એ પહેલા જેવું ખડખડ હસતી કે ઉપર જે ઉપમાઓ આપી એવું જીવતી. સતત ગુમસૂમ રહે છે અને એના ચહેરાનો રંગ પણ ફીકો પડી ગયો છે.

એની અલ્લડતા જ નથી રહી તો એવું લાગે છે કે, હવે એ છોકરી પણ એ નથી. ભલે ચહેરો કે શરીર એનું એ જ હોય, પરંતુ એ ચેતના અને આનંદ નથી રહ્યા એટલે બાકી બધું ક્ષુલ્લક અને અવાસ્તવિક લાગે છે. 

બરાબર ત્યારે જ મને એ વાતનો અહેસાસ થયો કે, મેં તો ક્યારેય એ છોકરીને પ્રેમ કર્યો જ નથી. મેં તો માત્ર એની અલ્લડતાને ચાહેલી. તો જ શાંત, મીણના પૂતળા જેવી એ છોકરી મને અજાણી લાગેલી! જોકે એમ થાય છે કે, એ છોકરીને જઈને ક્યારેક મળું અને એને પૂછું કે, તારી આ ઉદાસીનું કારણ શું? આખરે આ ઝરણાનું વહેણ આમ અચાનક કેમ થંભી ગયું? ઝરણું પોતે ક્યારેય એનું વહેવાનું બંધ નહીં કરે. જરૂર કોઈએ કશી કળા કરી છે અને ઝરણા આડે કશુંક બંધન મૂકીને એને ઉદાસીની ભેટ આપી છે.

પછી એમ થાય છે કે, આમ અચાનક મારા જેવા અજાણ્યાનો આવો અંગત સવાલ સાંભળી ક્યાંક એ છોકરી વધુ ઉદાસ નહીં થઈ જાય. અને અજાણ્યાઓ આગળ પેટછૂટી વાત પણ કોણ કરે? એવું લાગે છે, જાણે એની ઉદાસી મને ઘેરી વળી છે, કારણ કે, આજકાલ હુંય કારણ વિના ઉદાસ રહ્યા કરું છું અને આસપાસનું સઘળું મને નિરર્થક લાગ્યા કરે છે. હું એ અલ્લડતાને મીસ કરું છું. એ ઊર્જાને મીસ કરું છું... કોઇ ચેતનાસભર વ્યક્તિમાં એટલી ચેતના હશે કે, એનાથી આજુબાજુના માણસોને પણ એનો ચૈતન્યનો અહેસાસ થતો હશે? અને હવે એનામાં ચૈતન્ય નથી તો બીજામાં પણ એ ચેતનાનો અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે.

ખૈર, મારી પાસે તો હવે આશા રાખ્યા સીવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ નથી રહ્યો. પણ મને આશા જરૂર છે કે, એ છોકરીની અલ્લડતા ફરી આવશે અને એ અલ્લડતાની સાથે એ છોકરી પણ વસંતમાં મહોરતા કોઈ છોડની જેમ તરબતર થઈ જશે. ફરી એ છોકરી હસતી-રમતી થશે તો આ વખતે તો હું એની પાસે જઈશ જ અને એક ફૂલ આપીને એનો આભાર માનીશ કે, તારું નામ શું છે? અને તું કોણ છે એની મને ખબર નથી, પણ હું તને ઓળખું છું જરૂર. હું તને નહીં, પણ તારી અલ્લડતાની પીછાણું છું… તું પરત ફરી એ બદલ તારો આભાર. કારણ કે, તારા એ ચૈતન્યએ મને ફરી પલ્લવિત કર્યો છે અને મને જાણે નવજીવન બક્ષ્યું છે. મારી તાજગીનું, મારી હકારાત્મકતાનું કારણ જ તું બની ગઈ છે...

PIN Code: आपको पता है, कैसे बना डाकघर का पिन कोड, इसे बनाने का उद्देश्य क्या था?

India Post

पिन कोड का बनना भारतीय डाक विभाग की यात्रा का मील का पत्थर है। पिन कोड की आवश्यकता तब महसूस की गई, जबकि समान नाम के गांव-कस्बे की चिट्ठियां डाकघर में आने लगी। तब पूरे देश को अलग-अलग इलाके में बांट कर पिन कोड बनाने की आवश्यकता महसूस की गई। आइए, जानते हैं पिन कोड बनाने का उद्देश्य और इसके नंबर क्या बताते हैं?

पिन कोड क्या है?

पिन कोड पोस्टल इंडेक्स नंबर (Postal Index Number) का छोटा नाम है। देश में कहीं भी हम चिट्ठी भेजते हैं तो आमतौर पर किसी भी पते के अंत में यही अंकित होता है। भारतीय डाक प्रणाली में छह अंकों का संख्यात्मक कोड है पिन। भारत जैसे विशाल देश में इतने सारे गांव, कस्बे और शहर हैं कि भारतीय डाक सेवा के लिए सही व्यक्ति या स्थान ढूंढना थोड़ा चुनौतीपूर्ण हो सकता है। इस प्रकार, पार्सल या पत्र पहुंचाने की प्रक्रिया को और अधिक प्रभावी बनाने के लिए, इंडिया पोस्ट ने छह अंकों का पिन कोड नंबर बनाया है।

कैसे बना पिन कोड

भारत में आजादी से पहले पिन कोड अस्तित्व में नहीं था। आजादी के बाद भी कई दशकों तक पिन कोड नहीं बना था। दरअसल, पिन कोड की शुरुआत 15 अगस्त 1972 को संचार मंत्रालय के तत्कालीन अतिरिक्त सचिव श्रीराम भीकाजी द्वारा की गई थी। डाकघर में आई चिट्ठियों को मैन्युअल रूप से सॉर्ट करने और वितरित करने की प्रक्रिया को सरल बनाने के लिए पिन कोड की नई प्रणाली को महत्वपूर्ण माना गया। ऐसा इसलिए है क्योंकि अलग-अलग भाषाओं और समान नामों और पतों से डाककर्मी को काफी भ्रम हो जाता था। इसे दूर करने के लिए ही एक मानक प्रक्रिया की जरुरत महसूस की गई जो प्रक्रिया को सरल बनाने में मदद करे। इस तरह, राज्यों, जिलों और शहरों की पहचान के लिए पिन कोड पेश किए गए।

पिन कोड के अंक क्या दर्शाते हैं

भारतीय डाक सेवा में पूरे भारत को नौ विशेष पिन क्षेत्र में बांटा गया है। इनमें से आठ भौगोलिक क्षेत्र हैं और नौवां क्षेत्र भारतीय सेना के लिए आरक्षित है। पिन कोड का पहला अंक क्षेत्र को दर्शाता है, दूसरा अंक एक उपक्षेत्र है, तीसरा अंक उस क्षेत्र के भीतर सॉर्टिंग जिले को दर्शाता है, और अंतिम तीन अंक उस जिले के भीतर विशिष्ट डाकघर को दर्शाते हैं।

देश में कितने हैं पोस्ट ऑफिस जोन

पूरे देश में यूं तो डेढ़ लाख से भी ज्यादा डाकघर हैं। लेकिन इन डाकघरों को 19,101 पिन कोड्स में बांटा गया है। इन डाकघरों को पांच पोस्ट ऑफिस जोन में बांटा गया है। ये हैं नार्दर्न, वेस्टर्न, सदर्न, ईस्टर्न और आर्मी पोस्टल जोन। नार्दर्न जोन का कोड 1 और 2 है, वेस्टर्न जोन का कोड 3 और 4, सदर्न जोन का कोड 5 और 6 तथा ईस्टर्न जोन का कोड 7 और 8 है।

राज्यों को कैसे बांटते हैं पिन कोड?

 पिन का पहला अंक इन राज्यों को दर्शाता है:-

1- चंडीगढ़, लद्दाख, जम्मू और कश्मीर, हिमाचल प्रदेश, पंजाब, हरियाणा, दिल्ली

2- उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश

3- दादरा और नगर हवेली, दमन और दीव, गुजरात, राजस्थान

4- छत्तीसगढ़, मध्य प्रदेश, गोवा, महाराष्ट्र

5- कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तेलंगाना

6- लक्षद्वीप, पुडुचेरी, केरल, तमिलनाडु

7- सिक्किम, असम, अंडमान और निकोबार द्वीप समूह, मेघालय, त्रिपुरा, मिजोरम, मणिपुर, नागालैंड, अरुणाचल प्रदेश, ओडिशा, पश्चिम बंगाल

8- बिहार और झारखंड

9- फील्ड पोस्ट ऑफिस (एफपीओ), आर्मी पोस्ट ऑफिस (एपीओ)

पिन कोड के पहले दो अंक का संकेत

पिन कोड के पहले दो अंक भी कुछ संकेत करता है। डाक विभाग इसे इस तरह से जानते हैं-

पिन के पहले दो अंक सर्किल

11 दिल्ली

12, 13 हरियाणा

14-16पंजाब

17हिमाचल प्रदेश

18, 19जम्मू एवं कश्मीर

20-28उत्तरांचल, उत्तर प्रदेश

30-34राजस्थान

36-39गुजरात

40-44महाराष्ट्र

45-49छत्तीसगढ़, मध्य प्रदेश

50-53तेलंगाना, आंध्र प्रदेश

56-59कर्नाटक

60-64तमिलनाडु

67-69केरल

70-74पश्चिम बंगाल

75-77ओडिशा

78असम

79पूर्वोत्तर के राज्य

80-85झारखंड, बिहार

90-99 सेना डाक सेवा (एपीएस)

पिन कोड सिस्टम कैसे काम करता है?

प्रत्येक पिन एक डिलीवरी डाकघर के लिए डिज़ाइन किया गया है जो अपने अधिकार क्षेत्र के तहत विभिन्न डाकघरों में वितरित किए जाने वाले सभी मेल प्राप्त करेगा। डिलीवरी डाकघर चाहे तो जनरल पोस्ट ऑफिस हो सकता है, एक सब पोस्ट ऑफिस हो सकता है या शहरी इलाके का एक हेड पोस्ट ऑफिस हो सकता है। इन डाकघरों से चिट्ठियां एकत्र की जाती हैं और संबंधित सब पोस्ट ऑफिस में पहुंचाए जाते हैं। उसके बाद अंततः डाकिया की मदद से हमारे-आपके घरों तक पहुंचाई जाती है।

कैसे ढूंढे अपना पिन कोड?

आमतौर पर डाकघर के बाहर, किसी भी लेटर बॉक्स के ऊपर पिन कोड लिखा रहता है। आप अपने इलाके के डाकघर में जाकर या आस पास के लेटर बॉक्स के ऊपर अपने इलाके का पिन कोड जान सकते हैं। आप चाहें तो इसे किताब में भी ढूंढ सकते हैं। इसके लिए भारतीय डाक विभाग पिन कोड की किताब छपवाये हुए है। इसके अलावा आप https://www.indiapost.gov.in/ पर जाकर अपना पिन कोड पा सकते हैं। इस पर आपको सारी जानकारी दर्ज करनी होगी और अंत में सबमिट पर क्लिक करना होगा।

શ્રી વારાહી માતાજી ગરબા મહોત્સવ સમિતિ અને સમસ્ત મેર્ડા-આદરજ ગામ પાટીદાર પરિવાર (૨૦૨૩) Merda-Adraj

 શ્રી વારાહી માતાજી ગરબા મહોત્સવ સમિતિ અને સમસ્ત મેર્ડા-આદરજ ગામ પાટીદાર પરિવાર (૨૦૨૩) Merda-Adraj

Loose_your_hope

एक टूटे हुए इंसान के पास वो बेहद मिलता हैं, जिसके लिए लोग अक्सर तरस जाते हैं। 

"उम्मीद"

उम्मीद मिलना बहोत आसान है, 

मगर उम्मीद रखना सायद सबसे मुस्किल। 

 નિધિ નારવાલ ની આ પોએટ્રી લગભગ આપડે બધા એ સાંભળી છે. ખૂબ સુંદર રીતે બ્રોકન હાર્ટ દિલ ની વ્યથા રજૂ કરવામાં આવી છે. ઉમ્મીદ, આશા, હોપ આ બધા પોઝિટિવ શબ્દો દિલાસો આપવા માટે ખૂબ સારા લાગે છે. જે થવાનું હતું એ થઈ ગયું, આગળ જતાં બધું સારું થશે, નસીબ નસીબ ની વાત છે, મન મોટું રાખવાનું, નસીબ થી વધારે અને સમય ની પેહલા કોઈ ને કશું મળતું નથી. વગેરે વગેરે કેટલા બધા સ્લોગનો છે. પણ હકીકત ની વાત એ છે સાહેબ કે જેની ઉપર વીતી હોઈ એનેજ ખબર હોઈ તકલીફ શું છે.!!!??? મોટા ભાગે દિલાસો આપનાર વ્યક્તિ ને પણ ખબર હોઈ છે કે આ બધું મોટીવેશન ફક્ત ને ફક્ત સામે વાળી વ્યક્તિ ના વિચાર રોકવા માટે જ છે. હકીકત માં તે વ્યક્તિ કે જે પીડા ભોગવી રહી છે તેને પણ આ વાત નો ખ્યાલ હોઈ છે કે સહન કર્યા સિવાય, સમય પસાર કરવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ છે જ નહિ. ખૂબ જ ઓછા કેસ માં એવું બન્યું હોઈ છે કે બધું જ અચાનક ઘટિત થયું હોઈ અને આઘાત સાંપડ્યો હોઈ, કારણ કે લગભગ કેસ માં ઘણા સમયથી અંદાજ આવવા લાગ્યો હોઈ છે કે પરિણામ આપણા ધાર્યા પ્રમાણે નથી આવવાનું. પીડા આપનાર ઘટના ની ટુંકી યાદી બનાવો તો અચાનક સ્વજન નું મૃત્યુ થવું એજ એક આઘાત જનક બનાવ છે, બાકી બધા પડકારો ધીમે ધીમે મોટા થતાં જાય છે અને એક સમય પર તેનો અંત આવે છે. પરિણામ ધાર્યા પ્રમાણે ના આવવું, જોબ જતી રેહવી, ધંધા માં નુકસાન જવું, બ્રેક અપ થવું, છુટા છેડા થવા, ઘર ના સભ્યો નું છૂટું પડવું આવી બધી ઘટના અચાનક ઘટિત નથી થતી (મોટા ભાગે) અને આમ પણ (જે મારા અનુભવ માં છે એની વાત કરું તો) કોઈ પણ જાત ના અણબનાવ પછી જે તે વ્યક્તિ પેહલા કરતા વધારે સારો પોતાની જાતને અનુભવે છે, વધારે મજબુત, વધારે તૈયાર, વધારે સહનશીલ અને સૌથી મહત્વનું વધારે અનુભવી. ક્યારે આશા રાખવી અને ક્યારે આશા છોડી દેવી એ જો સમજાય જાય તો જે તે સફર નો અનુભવ ખૂબ આનંદ દાયક થઈ શકે છે. સલાહ નથી આપતો મારા વિચારો રજૂ કરું છું. આમ તો પૂર્ણ પુુષોત્તમ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ એ કહ્યું છે કે કર્મ પર તારો અધિકાર છે એના પરિણામ પર તારો કોઈ અધિકાર નથી. તો જ્યારે કોઈ સારા પરિણામ માટે મેહનત કરતા હોઈ ત્યારે આશા રાખી હકારાત્મક વલણ અપનાવી આગળ વધવામાં આવે તો પરિણામ ધાર્યા પ્રમાણે આવવાના ચાન્સ વધી જતાં હોઈ છે. અને કોઈ પણ કામ ને કરવાનો બેસ્ટ રસ્તો હું એને માંનું છું કે આ કાર્ય મારા ભાગે આવ્યું છે તો મારી ફરજ ના ભાગ રૂપે, મારી પુરે પૂરી આવડત અને અનુભવ સાથે પૂરા દિલ થી કરવું પછી એનું પરિણામ ભલે જે આવવું હોઈ એ આવે. જ્યારે બીજી બાજુ આશા છોડી દેવાની વાત કરીએ તો મોટા ભાગે આપણે બધા આપણા ખરાબ સમય માં આશા રાખી ને બેઠા હોઈએ છીએ કે સવ સારાવાના થઈ જશે, આજ નહિ તો કાલે સમય જરૂર બદલાશે. અને એજ આશા ક્યારે ક્યારેક દુઃખ આપનારી સાબિત થતી હોઈ છે. કારણ કે ક્યારે સમય બદલાઈ જશે એની કોઈ લેખિત ગેરંટી હોતી નથી. એવામાં આપણા માં સહન શકતી કમી દુઃખ માં વધારો કરે છે. સંજય દત્ત નો એક સવાંદ મે સાંભળ્યો હતો એમાં તેવો કહેતા હોય છે કે જ્યારે હું જેલ માં હતો ત્યારે મને કોઈ એ સલાહ આપી હતી કે બારે નીકળવાની આશા છોડી દે તારો સમય સરળતાથી પસાર થઇ જશે. મારી એવી ઈચ્છા અને પ્રાર્થના બંને છે કે જે લોકો આ પોસ્ટ વાંચી રહ્યા છે તેઓ ખુશ હશે, આનંદ માં હશે અને જીવન ને માણતા હશે. પણ એમના ધ્યાન માં કોઈ એવું હોઈ જે તકલીફ માં હોઈ તો એને એક પ્રાર્થના કરજો કે જે છે એ કર્મ પીડા છે અને એ ભોગવ્યે જ છૂટકો છે તો સારું થવાની આશા છોડી દો અને અત્યારે ભાગ માં આવેલું કર્મ કર્યે જાવ. ( મોટા ભાગે આશા છોડી દીધા પછી સારું થવા ના કેસ વધારે જોવા મળે છે). "દ્રષ્ટા"